Bệnh Bạch Biến Nguyên Nhân Và Cách Chữa Trị Tốt Nhất

bệnh bạch biến
4/5 - (2 bình chọn)

Thỉnh thoảng, tôi nhận được vài ca tư vấn về chữa trị bệnh bạch biến (vitiligo) từ Bác Sĩ gia đình. Bài viết này chỉ ra nguyên nhân và cách chữa trị cập nhật cho căn bệnh khó trị này.

Bạch Biến Là Gì?

là bệnh khiến một vùng da trên cơ thể bị mất màu (đổi thành màu trắng) do mất chất hắc tố da (melanin). Vùng da mất màu (bạch biến) này có thể tăng theo thời gian khiến bệnh nhân thêm lo âu và mất tự tin về làn da của mình. Bệnh này có thể ảnh hưởng đến bất kỳ vùng da nào trên cơ thể, kể cả vùng da bên trong vòm họng hay lông tóc.

Bệnh bạch biến không lây nhiễm và không phải là bệnh ung thư. Tuy nhiên, vùng da bị bạch tạch, do thiếu hắc tố da, nên không thể bảo vệ trước tia tử ngoại khiến vùng da này tăng rủi ro mắc ung thư da. Đây là lý do vì sao bệnh nhân bạch biến cần phải dùng kem chống nắng (SPF 45) để bảo vệ làn da mỏng manh của mình.

Bệnh nhân bị bạch biến thường bị lo lắng tâm lý, tăng rủi ro về bị bỏng da do ánh nắng (thiếu melanin bảo vệ), các bệnh về mắt, hay các bệnh về lỗ tai.

Bạch Biến Được Phân Làm Nhiều Loại

Tùy vào vùng da bị ảnh hưởng mà bạch biến được chia ra làm nhiều loại khác nhau. Khi bạch biến khắp cơ thể, ảnh hưởng phần lớn mọi vùng da, thì được gọi là bạch biến tổng quát (generalized vitiligo).

Khi ảnh hưởng chỉ một phần cơ thể gọi là bạch biến một phần (segmental vitiligo), hay chỉ một phần nhỏ cơ thể (localized), hay bị chỉ ở mặt và tay (bạch biến mặt và tay).

Tùy vào loại bạch biến mà Bác Sĩ da liễu có thể có cách chữa trị cũng như tiên lượng khác nhau. Thường bạch biến nặng (khắp nơi) cần chữa trị và theo dõi thường xuyên hơn so với bạch biến nhẹ.

Vì Sao Bị Bệnh Bạch Biến?

Màu da của chúng ta được quyết định bằng số lượng hắc tố da (Melanin) được tạo ra. Các tế bào hắc tố da (Melanocyte) là các tế bào sản xuất ra hắc tố.

Điểm thú vị là hầu như mọi người đều có số lượng tế bào hắc tố da bằng nhau, nhưng lượng hắc tố da được sản sinh ra khác nhau, dẫn đến màu da khác nhau.

Một người châu Phi và châu Âu có thể có cùng số lượng tế bào hắc tố, nhưng lượng hắc tố ở người châu Phi nhiều hơn rất nhiều người châu Âu, dẫn đến làn da đen hơn.

Bạch biến xảy ra khi tế bào hắc tố da không sản sinh ra hắc tố da nữa hoặc các yếu tố khác dẫn đến dây chuyền sản xuất và phân phối hắc tố da bị gián đoạn.

Melanin thường được chứa trong các túi bên trong tế bào (Melanosome), sau đó được đóng gói, chuyển đến các tế bào sừng ở vùng biểu bì (Keratinocyte) để “nhuộm” màu da.

Mỗi tế bào hắc tố da có thể kết nối khoảng 40 tế bào sừng. Vì vậy, có thể có nhiều thay đổi làm ảnh hướng đển dây chuyền sản xuất này, dẫn đến da bị mất màu.

Bệnh tự miễn (autoimmune) là một trong những lý do hay dẫn đến bạch biến do các kháng thể và tế bào miễn dịch tấn công tế bào hắc tố da.

Các bệnh khác như ung thư, stress, hoặc di truyền từ gia đình cũng khiến cho tế bào hắc tố bị tổn thương. Các lý do khác như bị phỏng, tiếp xúc hóa chất, tổn thương da do tai nạn cũng dẫn đến bạch biến do tế bào hắc tố bị tổn thương.

Cần Phân Biệt Bạch Biến Và Nấm

Một bệnh hay gặp mà có thể dễ nhầm lẫn với bạch biếnbệnh nấm trên da (tinea) hay còn gọi là lang ben. Vùng da bị nấm nên các tế bào hắc tố da và tế bào sừng bị tổn thương, khiến việc phân bổ sắc màu bị ảnh hưởng.

Vùng da bị nấm ăn có thể có màu trắng, thường hay ngứa, có thể viêm sưng đỏ trong khi vùng da bạch biến không bị ngứa hay viêm sưng.

Da bị nấm cũng có các vảy trắng li ti do tế bào sừng bị chết. Chữa trị nấm da bằng các thuốc kháng nấm. Trong vài trường hợp, có thể uống thuốc kháng nấm để chữa trị nếu da bị nấm nhiều.

Chẩn đoán nấm da có thể xem bằng cách cạo lớp da mỏng, nhỏ dung dịch KOH rồi xem dưới kính hiển vi, sẽ thấy tế bào nấm.

Chẩn Đoán Bạch Biến

Bạch tạch có thể chẩn đoán bằng mắt thường. Đôi khi Bác Sĩ sẽ dùng một loại đèn đặc biệt (Wood lamp) để xem có nấm hay các bất thường khác trên da. Bạch biến hiếm khi cần làm sinh thiết.

Tuy nhiên, trong trường hợp nghi ngờ chẩn đoán ung thư tế bào lympho T cell (Cutaneous T cell lymphoma) thì Bác Sĩ sẽ làm sinh thiết vùng da bị đổi màu để tìm ra lý do chính xác.

Các xét nghiệm khác gồm xét nghiệm máu cho các bệnh tự miễn (ANA, dsDNA, ESR/CRP) và thyroid (TSH/F4) để tìm ra lý do bạch biến.

Chữa Trị Bạch Biến Phức Tạp Và Cần Thời Gian

Chữa trị bạch biến tùy vào vùng da bị tổn thương ít hay nhiều, vùng da bị bạch biến phát triển nhanh hay chậm, và ảnh hưởng thế nào đến tâm lý bệnh nhân. Các phương cách chữa trị hiện nay gồm thuốc xức, thuốc uống, và dùng ánh sáng dải hẹp Narrow band UVB.

Dùng thuốc xức: Kem bôi Steroid cho những ca nhẹ và vùng da ít, mới bắt đầu. Thường kem Steroid có thể dùng loại loại mạnh (class 6,7).

Kem steroid có tác dụng tốt nhất vùng da mỏng (như mặt) và ít có tác dụng ở tay chân (da dày hơn). Lưu ý không dùng keo steroid lâu dài. Kết hợp kem steroid với các kem khác ức chế hệ miễn dịch như Tacrolimus 0.1% có thể có tác dụng tốt.

Dùng thuốc uống: Thuốc steroid có thể dùng trong trường hợp bệnh lan nhanh và rộng.

Dùng ánh sáng UVB và kết hợp UVA/thuốc Psoralen: trị liệu ánh sáng dải hẹp UVB được dùng nhiều hơn gần đây sau khi có những hiệu quả trong nghiên cứu.

Dùng ánh sáng UVA kết hợp thuốc uống/xức psoralen có thể có tác dụng đến 70%. Trị liệu ánh sáng cần liên tục, khoảng 2-3 lần tuần, có hiệu quả từ sau vài tuần liên tục. Bạch biến có thể xuất hiện trở lại khi ngưng trị liệu ánh sáng.

phẫu thuật cấy ghép da trong trường hợp da bị lâu dài và các trị liệu khác thất bại.

Thuốc Mới Cho Bạch Biến?

Gần đây, các nghiên cứu chỉ ra JAK inhibitor, là thuốc ức chế chuỗi viêm JAK thường dùng trong viêm xương khớp, vảy nến, và covid-19, có thể là thuốc tiềm năng chữa bạch biến. Nghiên cứu chỉ ra bệnh nhân dùng xem xức tofacitinib and ruxolitinib có thể giảm đến 50% vùng da bạch biến.

Tóm Lại Về Bệnh Bạch Biến

Bệnh tạng là bệnh hay gặp do thiếu sắc tố da. Bệnh được chia làm nhiều loại tùy vào mức độ nặng nhẹ.

Chẩn đoán bạch biến cần phân biệt với nấm da và các bệnh nguy hiểm khác

Chữa trị gồm kem xức, thuốc uống, trị liệu ánh sáng UVB/UVAphẫu thuật. Dùng kem chống nắng SPF 45 trở lên ở vùng bị bạch biến. Thuốc JAK có thể là một hướng chữa trị bạch biến trong tương lai.

Dr Wynn Tran
Assistant Professor of Medicine tại ĐH Y khoa California Northstate University, Sacramento, California, Hoa Kỳ - Assistant Professor of Pharmacy tại Viện đại học Western University tại Pomona, California. - BS chuyên khoa cơ xương khớp và da liễu tại Trung Tâm Y Khoa Wynn Medical Center, Los Angeles, California, Hoa Kỳ - BS tư vấn tại bệnh viện Methodist Hospital of Southern California, Arcadia, California, Hoa Kỳ - BS tư vấn đài truyền hình phố Bolsa TV, California - Sáng lập và điều hành tổ chức y khoa phi lợi nhuận VietMD - Sáng lập và điều hành Wynn Medical Center và Phòng khám thẩm mỹ Laser Dr. Hera Skin Rejuvenation and Wellness Center